06-51796211 info@inezpire.nl

Wat betekent stress eigenlijk?

Stress kent veel verschillende definities en blijft tot op heden een vage term binnen de literatuur. Zo kan stress bijvoorbeeld gedefinieerd worden als “een echte of een als echt gepercipieerde bedreiging van de fysiologische of psychische integriteit”. In merendeel van de gevallen wordt stress echter beschreven aan de hand van de stressrespons, ofwel de manier waarop een individu reageert op een stressvolle gebeurtenis. In biomedische termen wordt stress dan weer beschreven als een situatie waarin de adrenale glucocorticoïden en catecholamines verhoogd zijn omwille van een bepaalde ervaring. Er bestaan ook verschillen in opvatting over wat stress veroorzaakt. Stress kan heel ruim worden omschreven als een reactie op elke prikkel of conditie die spanning veroorzaakt, maar ook in engere zin als een reactie op een negatieve of aversieve prikkel.

In de ruime omschrijving kan dus zelfs een plezierige situatie die spanning oproept, zoals de huwelijksdag, een verhuizing of op vakantie gaan, als stress worden opgevat. Ook is er positieve stress als men zich geestelijk en lichamelijk voorbereidt op een wedstrijd, een bijzondere prestatie op het werk, enzovoort. Deze ‘goede stress’ speelt echter een belangrijke rol in het presteren van individuen. Na enige tijd verdwijnt deze spanning weer en keert het lichaam terug in een toestand van rust. Als stress niet in het belang van een persoon is en als een nare gebeurtenis wordt ervaren, spreken we van negatieve stress ofwel ‘distress’. Vaststaat dat vooral de negatieve spanningen een gevaar vormen voor de gezondheid, omdat zij de grootste en meer langdurige effecten hebben op het centrale en autonome zenuwstelsel.

Stress als stimulus- of omgevingsconditie
Er is veel experimenteel onderzoek gedaan naar stimulus- of omgevingscondities die een negatief effect hebben op cognitieve prestaties. Enkele bekende voorbeelden zijn: lawaai, gebrek aan slaap, te veel informatie, bepaalde drugs zoals alcohol, en een hoge omgevingstemperatuur (hitte). Men noemt dit ook wel het stimulusmodel van stress. Het model staat het dichtst bij de oorspronkelijke natuurkundige betekenis van stress als een kracht die op een lichaam inwerkt. Critici van het stimulusmodel hebben naar voren gebracht dat stress niet louter een functie is van objectieve condities, maar ook van de interne beleving en subjectieve factoren, zoals het wel of niet kunnen controleren van de lawaaibron, ergernis en dergelijke. Desondanks lijkt het toch mogelijk om condities te vinden die voor de meeste mensen als stressvol worden ervaren.

Stress en werkdruk
Zo blijkt langdurige mentale inspanning en werkdruk op den duur tot stress te leiden. Het inlassen van rustperiodes kan dit voorkomen. Mensen kunnen echter heel verschillend reageren op een verhoogde werkdruk. Zo is de een goed bestand tegen een hoge werkdruk, en de ander niet. Bij de selectie van personeel wordt vaak rekening gehouden met de mate waarin iemand bestand is tegen werkdruk. Iemand met ‘Hart voor de zaak’ is ook extra kwetsbaar. Hierdoor kunnen frustraties en teleurstellingen hoog oplopen. Wanneer bijvoorbeeld binnen het bedrijf andere keuzes worden gemaakt, of het niet goed gaat met het bedrijf.

Stress en emoties
Stressoren in het emotionele vlak zijn meestal negatieve prikkels of situaties die sterke emoties zoals angst, verdriet of woede oproepen. Voorbeelden hiervan zijn: straf, dreiging van gevaar, ontslag op het werk, niet kunnen voldoen aan een bepaalde eis, en het verlies van een geliefde. Kortom: situaties die de basisbehoeften van de mens, zoals veiligheid, gezondheid, liefde en middelen van bestaan, in gevaar brengen.

Stress en persoonlijkheid
Hoog neuroticisme is de sterkste persoonlijkheidsvoorspeller voor stresssymptomen. Stressvolle negatieve levensgebeurtenissen voorspellen echter ook toenames in neuroticisme. Verder zijn eigenschappen als perfectionisme een belangrijke trigger. Het nooit goed genoeg doen kan zorgen voor een voortdurende ontevredenheid. Dit kost heel veel tijd en energie.

Stress en prestatie
Er blijkt een (omgekeerd) kromlijnig verband te bestaan tussen de sterkte van een stressor en het niveau van een prestatie, ook wel de Yerkes-Dodson wet, of omgekeerde U-relatie genoemd. Dit houdt in dat milde vormen van stress (bijvoorbeeld een beetje lawaai, spanning, of slaapgebrek) een positief effect hebben op de prestatie, en meer intense vormen van stress (heel hard lawaai, veel spanning of ernstig slaapgebrek) een negatief effect hebben op de prestatie. Er is ook een persoonsspecifiek optimaal niveau van stress waarbij de prestatie maximaal is.

Artikelen over Wat is stress?

Wat is negatieve energie

Wat verstaan wij onder negatieve energie? Het is energie die je emotioneel kan beïnvloeden, zowel lichamelijk als geestelijk, je rust kan verstoren, gevoelens van angst en depressie kan veroorzaken en het moeilijk kan maken je te concentreren. Het confronteren van...